Waarom praten over trauma niet altijd helpt
Praten over trauma kan helpen om te begrijpen wat er is gebeurd, emoties te verwerken en betekenis te geven aan een ervaring. Maar inzicht verandert niet altijd automatisch de stressreactie die kan worden geactiveerd. Daardoor kun je met je hoofd heel goed snappen dat iets voorbij is, terwijl je lichaam toch blijft reageren.
"Geef het tijd."
Waarschijnlijk heb je dat advies al vaker gehoord. Je dacht: als ik er maar genoeg over praat, wordt het vanzelf minder. Trauma verwerken kost nu eenmaal tijd. De scherpe randjes slijten vanzelf. Op een dag weet mijn lichaam gewoon dat het voorbij is. Dus deed je wat iedereen aanraadde. Je vertelde je verhaal. Aan een goede vriendin. Aan je partner. Aan een psycholoog. Misschien volgde je EMDR of een andere vorm van traumatherapie. Je las boeken over trauma, luisterde naar podcasts over traumaverwerking, probeerde yoga, ademhalingsoefeningen of meditatie. Je deed alles wat je kon om verder te komen.
En sommige dingen hielpen ook echt. Je kreeg inzicht. Je begreep beter waarom je reageerde zoals je reageerde. Je dacht: het komt goed. Als ik het maar de tijd geef. Maar toch bleef er iets...
Waarom reageer je nog zo heftig als het trauma voorbij is?
Er hoeft soms maar iets kleins te gebeuren. Een blik. Een stem. Een geur. Een bepaalde toon. Een opmerking die verkeerd valt. Een situatie die je misschien onbewust aan toen doet denken. En daar is het weer.
Die spanning in je lijf. Die onrust die uit het niets lijkt op te komen. Of dat gevoel dat de stressreactie het ineens volledig van je overneemt. Terwijl je hoofd misschien heel goed weet dat er op dat moment niets aan de hand is, lijkt je lichaam iets anders te besluiten. En misschien geef je jezelf daarna ook nog op je kop.
Waarom reageer ik nou nóg steeds zo?
Er is toch helemaal niks aan de hand?
Waarom kan ik dit niet gewoon loslaten?
Na een tijdje sluipt er misschien zelfs een gedachte binnen die je liever niet hebt: Misschien gaan de gevolgen van mijn trauma nooit meer over.
En frustrerend genoeg denken de mensen om je heen misschien ook dat je dit inmiddels toch wel verwerkt zou moeten hebben. Het is tenslotte al zo lang geleden.
Daar kun je behoorlijk moedeloos van worden. Zeker als je al zó hard je best hebt gedaan en al zoveel hebt geprobeerd.
Zo'n reactie is heel begrijpelijk. Dit is namelijk precies wat ik regelmatig in de praktijk hoor. Mensen die alles hebben gedaan wat ze konden om hun trauma te verwerken en die tóch merken dat hun lichaam blijft reageren. En hoe tegenstrijdig dat ook voelt, daar kan een logische verklaring voor zijn.
Waarom blijf je getriggerd terwijl je weet dat je veilig bent?
Je hebt misschien allang begrepen hoe het werkt. Je weet wat je hebt meegemaakt. Je weet welke situaties je raken en misschien herken je inmiddels precies waarom. Maar wéten dat je veilig bent, betekent niet automatisch dat je lichaam ook anders reageert.
Dat komt doordat het snappen en een automatische beschermingsreactie niet hetzelfde zijn. Zo'n reactie ontstaat razendsnel, zonder dat je daar eerst bewust over nadenkt.
Je hoofd kan dus allang weten dat het voorbij is, terwijl je lichaam nog reageert op wat het ooit heeft geleerd.
En dat verklaart ook waarom nóg meer begrijpen of analyseren niet altijd de verandering brengt waarop je hoopt.
Wat als je al veel therapie hebt geprobeerd?
Misschien heb je inmiddels een lange weg achter de rug. Gesprekken met een psycholoog. Psychotherapie. EMDR. Traumatherapie. En toch zijn er nog steeds situaties die iets in je raken.
Dat betekent niet dat al die stappen voor niets zijn geweest. Integendeel. EMDR en verschillende vormen van psychotherapie zijn voor veel mensen waardevolle en effectieve behandelvormen.
Maar soms blijft er ondanks alles een automatische reactie bestaan. Die spanning. Die angst. Het dichtklappen. Of het gevoel ineens volledig te worden overgenomen door wat er gebeurt.
Misschien heb je dus niet nóg meer inzicht nodig, maar een andere ingang.
Wat kun je doen als praten over trauma niet genoeg helpt?
De afgelopen jaren is er steeds meer aandacht gekomen voor de rol van het zenuwstelsel bij langdurige stressreacties na een ingrijpende gebeurtenis. Daarom wordt bij traumaverwerking ook steeds vaker lichaamsgericht gewerkt. Niet door nóg een keer uitgebreid te vertellen wat er gebeurd is, maar door aandacht te geven aan de automatische reactie die vandaag nog wordt geactiveerd.
Vaak is dat voor velen een opluchting! Ze hebben hun verhaal vaak al verteld. Soms zelfs tientallen keren. Ze hoeven niet opnieuw ieder detail te bespreken of de gebeurtenis opnieuw te beleven om met de reactie die er nu nog is aan de slag te kunnen.
Bij Praktijk LIJF werken we vanuit die gedachte met een Reset. Daarbij richten we ons op de automatische stressreactie die nog gekoppeld is aan wat iemand heeft meegemaakt. Wat er gebeurd is, kunnen we niet veranderen. Maar waar we wel invloed op hebben is hoe je zenuwstelsel vandaag nog reageert op wat er gebeurd is.
Het doel is dat situaties, herinneringen of triggers die nu nog direct een sterke reactie oproepen, minder beladen gaan voelen. Je verleden blijft onderdeel van je verhaal. Maar het hoeft niet steeds opnieuw te bepalen hoe jij je vandaag voelt.
Misschien is dit de stap die je nog niet hebt geprobeerd
Als je al veel hebt gedaan om je trauma te verwerken en toch merkt dat bepaalde reacties blijven terugkomen, kan het de moeite waard zijn om het eens op een andere manier aan te pakken.
Ben je na het lezen van deze blog benieuwd of deze manier van werken bij jouw situatie past? Plan dan een vrijblijvende afspraak.
Over de auteur
Dit artikel is geschreven door Pauline Frijns, fysiotherapeut, eigenaar van Praktijk LIJF en oprichter van MindMedicine.
Pauline werkt al ruim 25 jaar als therapeut. Vanuit haar achtergrond in de fysiotherapie heeft zij zich gedurende haar loopbaan steeds verder verdiept in factoren die lichamelijke klachten, stressreacties en herstel kunnen beïnvloeden. Daarbij verschoof haar aandacht van uitsluitend de plek waar een klacht wordt ervaren steeds meer naar de samenhang tussen lichaam en zenuwstelsel.
In haar praktijk werkt Pauline met mensen met langdurige lichamelijke klachten en met mensen die blijven vastlopen na bijvoorbeeld jeugdtrauma, seksueel misbruik, ongevallen, medische ingrepen of andere ingrijpende gebeurtenissen.
Vanuit deze praktijkervaring en verdere verdieping in het zenuwstelsel ontstond MindMedicine, een lichaamsgerichte aanpak gericht op automatische stressreacties na trauma. Daarbij is het niet nodig om uitgebreid te vertellen wat er precies is gebeurd of een traumatische gebeurtenis opnieuw te beleven.
Met haar artikelen wil Pauline complexe processen rond het zenuwstelsel, stress en traumaverwerking begrijpelijk maken, zodat mensen beter begrijpen waarom hun lichaam kan blijven reageren en welke mogelijkheden er zijn om daar verandering in te brengen.
Opmerkingen