Tijd heelt alle wonden. Maar geldt dat ook voor trauma?

Bijgewerkt op: 26 aug

"Tijd heelt alle wonden." Je hebt die uitspraak vast weleens gehoord. En ergens klinkt dat ook logisch. Als iets maar lang genoeg geleden is, wordt het vanzelf minder. De scherpe randjes slijten af. En uiteindelijk krijgt zelfs iets heel heftigs wel een plekje.
Maar is dat eigenlijk altijd zo?
Een tijdje geleden meldde Harrie zich bij mij in de praktijk. Als kind had hij iets ontzettend heftigs gezien. Wat dat precies was is voor dit verhaal niet zo belangrijk. Veel interessanter is wanneer het gebeurd was.
77 jaar geleden.
Zevenenzeventig jaar. Als tijd inderdaad alle wonden heelt, zou je denken dat dát toch lang genoeg moet zijn. Maar Harries lichaam liet iets anders zien.
77 jaar later reageerde zijn lichaam nog steeds
Als Harrie terugdacht aan wat hij als kind had gezien, gebeurde er van alles. Zijn hart ging sneller kloppen. Hij voelde spanning in zijn hoofd en lichaam, en er kwam veel woede naar boven. De laatste tijd waren die klachten zelfs weer sterker geworden. Hij werd 's nachts wakker van paniek, met de beelden van vroeger opnieuw voor zich.
En dat vind ik zo interessant aan zijn verhaal. Want rationeel wist Harrie heel goed dat die gebeurtenis voorbij was. Dat hij niet meer dat kind van toen was. Dat er inmiddels 77 jaar waren verstreken. En toch leek het, als hij eraan dacht, alsof hij middenin die gebeurtenis terechtkwam.
Hoe kan dat?
Tijd die verstrijkt is niet hetzelfde als verwerking
Ik leg het cliënten weleens uit alsof je brein verschillende laatjes heeft. Als een gebeurtenis voorbij is, wil je uiteindelijk dat die herinnering in het laatje "verleden" terechtkomt.
Dat betekent niet dat je dan vergeet wat er is gebeurd. Je kunt nog altijd terugdenken aan deze gebeurtenis. Misschien blijft het iets verdrietigs of pijnlijks dat gewoon bij je levensverhaal hoort. Maar je systeem hoeft niet telkens opnieuw volledig in de alarmstand te schieten zodra die herinnering naar boven komt.
De wond is er niet meer. Wat overblijft, is het litteken van iets wat ooit pijnlijk was. Je weet dat het er zit, maar het doet niet meer elke keer opnieuw pijn.
Precies daar zat bij Harrie het probleem. Op de kalender waren 77 jaar verstreken. Maar zodra de herinnering naar boven kwam, reageerde zijn lichaam nog steeds met paniek, spanning en woede.
Je zenuwstelsel kijkt niet op de kalender
Dat is misschien wel de kern van dit verhaal. We denken vaak: het is al zo lang geleden, ik moet het toch een keer kunnen loslaten, het zal uiteindelijk wel slijten. Maar het verstrijken van tijd zorgt er niet automatisch voor dat een automatische stressreactie verdwijnt.
Je zenuwstelsel heeft onder andere de taak om je te beschermen. Maak je iets heftigs mee, dan kan je systeem daar razendsnel van leren. Ontzettend nuttig natuurlijk. Het probleem ontstaat wanneer zo'n oude gebeurtenis jaren later nog steeds diezelfde heftige reactie oproept.
Je kunt dan rationeel heel goed weten: dit is voorbij. Terwijl je lichaam op datzelfde moment iets heel anders laat zien.
Een herinnering hoeft niet te verdwijnen
Dit vind ik zelf een belangrijk onderscheid: traumaverwerking betekent niet dat een herinnering uit je geheugen verdwijnt. Wat Harrie als kind had gezien, zou altijd onderdeel blijven van zijn levensverhaal.
Voorafgaand aan onze sessie had Harrie mij niet verteld wat hij als kind had gezien. Ook tijdens de sessie is dat niet noodzakelijk. Pas na afloop gebeurde er iets bijzonders: Harrie gaf uit zichzelf aan dat hij het nu wel wilde vertellen.
Niet omdat het voor de behandeling nog nodig was, maar omdat hij merkte dat hij erover kon praten zonder overspoeld te worden door emotie. De herinnering aan de gebeurtenis was er nog steeds. Maar de heftige reactie die daar normaal bij hoorde, was veranderd.
En dat laat eigenlijk heel mooi zien wat verwerken betekent. Niet vergeten. Niet doen alsof iets nooit gebeurd is. Maar kunnen terugkijken op iets uit je verleden, zonder dat je lichaam reageert alsof het nú gebeurt.
"Maar bij mij is het al zo lang geleden..."
Misschien herken je iets in het verhaal van Harrie. Misschien is wat jij hebt meegemaakt geen 77 jaar geleden, maar tien of twintig. Of misschien pas een paar maanden.
Misschien heb je er zelfs nooit hulp voor gezocht, omdat je dacht: het is al zo lang geleden, wat heeft het nu nog voor zin?
Het verhaal van Harrie laat wel iets zien dat de moeite waard is om te onthouden: hoe lang geleden iets ook gebeurd is, het hoeft niet te betekenen dat er niets meer aan te doen is.
Heb jij er ook over gepraat, therapie gevolgd en begrijp je inmiddels precies waar je reacties vandaan komen, maar merk je dat je lichaam toch blijft reageren. In het artikel ‘Waarom praten over trauma niet altijd helpt’ leg ik uit hoe dat kan.
Binnen Praktijk LIJF/MindMedicine werken we met de automatische stressreacties die na een ingrijpende of traumatische gebeurtenis kunnen blijven bestaan. Daarbij hoef je niet te vertellen wat je precies hebt meegemaakt, en hoef je een traumatische gebeurtenis ook niet opnieuw te beleven.
Herken je jezelf in het verhaal van Harrie, en wil je bespreken of deze manier van werken ook bij jouw situatie zou kunnen passen? Dan kun je een gratis en vrijblijvend oriëntatiegesprek inplannen.
Over de auteur
Dit artikel is geschreven door Pauline Frijns, fysiotherapeut, eigenaar van Praktijk LIJF en oprichter van MindMedicine.
Pauline werkt al ruim 25 jaar als therapeut. Wat begon vanuit de fysiotherapie en het behandelen van klachten aan het bewegingsapparaat, ontwikkelde zich in de loop der jaren tot een veel bredere kijk op lichamelijke en mentale klachten.
Pauline is een gedreven en nieuwsgierige therapeut die houdt van resultaat. Het liefst zo snel en zoveel mogelijk. Daarom is zij zich gedurende haar loopbaan steeds verder blijven verdiepen in factoren die klachten kunnen veroorzaken of in stand kunnen houden.
Eerst lag die verdieping vooral binnen het lichaam zelf. Niet alleen kijken naar de plek waar iemand pijn heeft, maar naar de samenhang tussen verschillende structuren en systemen in het lichaam. Later kwamen daar onder andere leefstijl en andere factoren die herstel beïnvloeden bij.
Een belangrijke volgende stap was haar verdieping in de werking van het zenuwstelsel.
In de praktijk zag Pauline steeds duidelijker dat juist het zenuwstelsel een belangrijke onderliggende rol kan spelen bij langdurige lichamelijke klachten, stressreacties, angsten en klachten na ingrijpende of traumatische gebeurtenissen.
Daarom vormt het zenuwstelsel inmiddels de belangrijkste invalshoek binnen haar werk.
Vanuit deze jarenlange ontwikkeling ontstond ook MindMedicine: een lichaamsgerichte aanpak gericht op het zenuwstelsel. Daarbij is het niet nodig om te vertellen wat er precies is gebeurd of een traumatische gebeurtenis opnieuw te beleven.
Pauline werkt dagelijks met mensen met langdurige lichamelijke klachten en met mensen die blijven vastlopen na bijvoorbeeld (jeugd)trauma, seksueel misbruik, ongevallen, medische ingrepen of andere ingrijpende gebeurtenissen. Haar achtergrond als fysiotherapeut speelt daarbij nog steeds een belangrijke rol. Ze kijkt niet naar het lichaam en het zenuwstelsel als twee losse onderdelen, maar juist naar de wisselwerking tussen beide.
Met haar artikelen wil Pauline de kennis die zij in ruim 25 jaar heeft opgebouwd begrijpelijk maken. Ze schrijft onder andere over het zenuwstelsel, langdurige lichamelijke klachten, stress, en traumaverwerking.
Niet om ingewikkelde theorie uit te leggen, maar om je anders naar klachten te laten kijken. Want soms ligt de oplossing niet op de plek waar je de klacht voelt, maar op een andere laag.
Ben je na het lezen van deze blog benieuwd of deze manier van werken bij jouw situatie past? Plan dan een vrijblijvende afspraak.




Opmerkingen